Leczenie alergii na pyłki

Powracający katar, zatkany nos i pieczenie oczu w podobnym czasie każdego roku zwykle nie są przypadkiem. Jeśli objawy nasilają się po spacerze, koszeniu trawy albo wietrzeniu mieszkania, leczenie alergii na pyłki zaczyna się od rozpoznania konkretnego alergenu, bo dopiero wtedy terapia nie opiera się na domysłach. Jeśli tak wygląda ten okres w roku, potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Rozpoznanie alergii na pyłki

Alergia na pyłki roślin jest nadmierną reakcją układu odpornościowego na pyłek unoszący się w powietrzu. Najczęstszą postacią choroby jest alergiczny nieżyt nosa (AR), ale dolegliwości mogą obejmować także oczy, gardło i oskrzela. Alergia na pyłki roślin należy do najczęstszych alergii wziewnych u dzieci i dorosłych.

Objawy alergii na pyłki u dzieci i dorosłych

Objawy alergii na pyłki obejmują przede wszystkim wodnistą wydzielinę z nosa, serię kichnięć, świąd, uczucie zatkania nosa oraz zaczerwienienie i łzawienie oczu. U części pacjentów pojawia się kaszel, gorsza tolerancja wysiłku i świst oddechowy, zwłaszcza gdy współistnieje astma. Objawy skórne alergii na pyłki są rzadsze, ale mogą przybierać postać świądu, zaczerwienienia albo zaostrzenia atopowego zapalenia skóry po kontakcie z alergenem. Nieleczony alergiczny nieżyt nosa pogarsza sen, koncentrację i codzienne funkcjonowanie.

Kalendarz pylenia traw, drzew i chwastów

Czas występowania objawów podpowiada, który alergen jest najbardziej prawdopodobny. Alergia na pyłki drzew zaczyna się zwykle wczesną wiosną, pyłki traw dominują od późnej wiosny do lata, a pyłki chwastów częściej dokuczają w drugiej połowie lata. Pacjenci pytają, ile trwa alergia na pyłki. Przy uczuleniu na jeden alergen bywa to kilka tygodni, przy kilku nadwrażliwościach dolegliwości mogą wracać od początku wiosny do jesieni.

Potwierdzenie rozpoznania przed leczeniem

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu i potwierdzeniu uczulenia. Sama sezonowość objawów nie wystarcza, bo podobnie mogą wyglądać infekcja, podrażnienie śluzówki albo reakcja na smog. Dlatego trzeba sprawdzić, czy problem dotyczy tylko nosa i oczu, czy także oskrzeli oraz skóry.

Czy testy skórne PTS potwierdzają alergię na pyłki?

Testy skórne PTS, czyli punktowe testy skórne, pomagają potwierdzić uczulenie na pyłki traw, drzew i chwastów. Kroplę alergenu nanosi się na skórę, a wynik odczytuje się zwykle po około 15 minutach. Dodatni wynik bez typowych objawów nie oznacza jeszcze choroby, dlatego wynik zawsze łączy się z wywiadem, porą roku i nasileniem dolegliwości. Przed badaniem omawia się też przyjmowane leki, bo część z nich może zafałszować wynik.

Leczenie alergii na pyłki krok po kroku

Leczenie alergii na pyłki łączy ograniczanie kontaktu z alergenem, leki dobrane do objawów i, u wybranych pacjentów, odczulanie. Celem nie jest jedynie chwilowa ulga, lecz spokojniejszy sen, swobodniejsze oddychanie i mniejsze ryzyko zapaleń zatok, uszu oraz rozwoju astmy oskrzelowej.

Co pomaga na alergię na pyłki i kiedy wystarczą leki?

Leki stosuje się wtedy, gdy są dobrane do dominujących objawów i przyjmowane regularnie. Przy kichaniu, świądzie i łzawieniu zwykle stosuje się leki antyhistaminowe drugiej generacji podawane doustnie lub donosowo, a przy zatkanym nosie glikokortykosteroid, czyli lek przeciwzapalny w formie aerozolu do nosa. Gdy pytasz, co pomaga na alergię na pyłki albo co pomaga na alergię na pyłki drzew, odpowiedź najczęściej dotyczy wcześniejszego włączenia leczenia jeszcze przed szczytem pylenia.

Jeśli objawy wracają co sezon albo wybudzają w nocy, potrzebna jest konsultacja alergologiczna, aby dobrać plan leczenia do wieku, nasilenia choroby i terminu pylenia.

Taki plan obejmuje kilka elementów:

• ograniczenie ekspozycji na pyłek w sezonie
• stosowanie leku antyhistaminowego drugiej generacji przy świądzie, kichaniu i łzawieniu
• stosowanie glikokortykosteroidu w aerozolu do nosa przy niedrożności nosa
• płukanie nosa solą w celu usunięcia części alergenu ze śluzówki

W praktyce takie połączenie stanowi częsty schemat postępowania w sezonie pylenia.

Czy swoista immunoterapia pomaga na alergię pyłkową?

Swoista immunoterapia, czyli odczulanie, jest metodą stosowaną w wybranych przypadkach alergii pyłkowej, obok leczenia objawowego. Pytanie, jak wyleczyć alergię na pyłki, najczęściej prowadzi właśnie do rozmowy o tej formie terapii. Leczenie polega na podawaniu alergenu w stopniowo rosnących dawkach, najczęściej podjęzykowo albo, po kwalifikacji, w formie podskórnej.

Odczulanie rozważa się wtedy, gdy objawy są wyraźne, testy potwierdzają konkretny alergen, a leki nie dają pełnej kontroli lub trzeba stosować je przez długi czas. Terapia trwa zwykle od 3 do 5 lat i jest stosowana przy dobrze udokumentowanej alergii na pyłki traw lub drzew. Leczenie prowadzi się systematycznie, bez długich przerw.

Standard leczenia i bezpieczeństwo terapii

Standard leczenia nie opiera się na jednym schemacie dla wszystkich pacjentów. Inne potrzeby ma małe dziecko z katarem sezonowym, inne dorosły z nasilonym zatkaniem nosa, a jeszcze inne osoba z alergicznym nieżytem nosa i kaszlem. Dlatego terapię dobiera się do wieku, obrazu objawów, czasu pylenia i wyniku badań.

W praktyce oznacza to:

• dobieranie dawek zgodnych z wiekiem, masą ciała i charakterystyką konkretnego leku
• włączanie leku doustnego zwykle raz na dobę, gdy dominują świąd, kichanie i łzawienie
• stosowanie glikokortykosteroidu donosowego codziennie, a nie wyłącznie doraźnie, gdy problemem jest niedrożny nos
• kwalifikowanie do immunoterapii tylko wtedy, gdy objawy, kalendarz pylenia i wynik testów są ze sobą zgodne

Samodzielne zwiększanie dawki rzadko poprawia efekt na tyle, by uzasadnić wzrost ryzyka działań niepożądanych. Kontroluje się też, czy leczenie nie maskuje początku astmy, zwłaszcza gdy pojawiają się kaszel po wysiłku, duszność albo świszczący oddech. W razie potrzeby diagnostyki albo oceny kwalifikacji do odczulania konieczna jest konsultacja lekarska.

Podsumowanie leczenia alergii na pyłki

Leczenie alergii na pyłki zaczyna się od potwierdzenia uczulenia na podstawie objawów, wywiadu i testów skórnych, bo sama sezonowość dolegliwości nie wystarcza do rozpoznania. Kontrola objawów obejmuje ograniczanie kontaktu z pyłkami, regularne stosowanie leków antyhistaminowych oraz donosowych glikokortykosteroidów, zwłaszcza przed szczytem pylenia. Uzupełnieniem terapii może być płukanie nosa solą, aby zmniejszyć ilość alergenu na śluzówce i poprawić drożność nosa. Odczulanie bierze się pod uwagę, gdy objawy są nasilone, wracają co sezon i nie ustępują mimo dobrze dobranych leków.